Skip to content

In de tijd van Bob Evers

19 april 2015

Voor mij is een van de leuke dingen aan de Bob Evers-serie, dat de verhalen de sfeer van een tijdperk uitademen. Als je Bob Evers leest dan proef je hoe het (in Nederland) was in de jaren ’50.

 

Foto van mij als kind

Deze foto is trouwens in de jaren ’60 genomen.

Een voorbeeld hiervan vind je in het circusavontuur (BE 7). Arie en Jan nemen op zich om de doos met speelgoedtreintjes naar de politie te brengen. De vrachtwagenchauffeur legt hun met nadruk op om dat ook inderdaad te doen, en wel zo snel mogelijk, omdat hij er anders zelf last mee krijgt. Waar zie je dat nu nog? Zo’n gezagsgetrouwheid. Zo’n moreel besef van goed en kwaad. Kennelijk typisch jaren ’50. Of neem de strenge deviezencontrole toendertijd, BE 8 -Dollarjacht. Nog een voorbeeld is de (nu zeldzame) beleefdheid die de jongens tegenover vreemden aan de dag leggen. Zie bijvoorbeeld BE 11 -Varkensleren: “Ja, mevrouw.” In gedachten zeg je dan zelf: Zei Jan Prins beleefd. Wat mij opviel toen ik in de jaren ’70 voor het eerst BE 13 -Motorboot las, was de achteloosheid waarmee allerlei afval overboord gekieperd werd. Over dat onderwerp is de morele norm juist de andere kant op ontwikkeld! Kortom BE 1 -32 is jaren ’50.

En nu komt wat ik zeggen wil: als de verhalen zich zo overduidelijk in een bepaalde tijd afspelen, dan moet je er naderhand geen wijzigingen in aanbrengen, die niet in die tijd passen. Als Jan Prins een dubbeltje teveel uitgaf, dan is dat een dubbeltje, en dan moet dat een dubbeltje blijven. Het verhaal wordt inconsistent als een latere redacteur daar een kwartje van maakt. Fouten mogen verbeterd worden, maar het moet in de context van dat tijdperk blijven passen.

Als je voor een dubbeltje geboren bent…

Jammer ook dat Molotov (BE 13) later is veranderd in’ AI was tie de president zelf .’ Ik zelf wist niet wie Molotov was, maar ik zou het juist wel leuk vinden om in zo’n geval de oorspronkelijke tekst te lezen met een voetnootje: ‘In die tijd was …’ Maar goed, wellicht zijn voetnoten in een jongensboek niet zo’n goed idee en niet iedereen zal dezelfde soort nieuwsgierigheid hebben als ik, dus dat soort wijzingen zijn verdedigbaar .
Een ander punt is de tijdsprong. Als een serie verhalen erg uitgebreid wordt, veranderen ondertussen zowel de leeftijden van de hoofdpersonen als de wereld rondom hen. Als schrijver kun je dat in principe op twee manieren oplossen:
1. Je doet of je neus bloedt en laat de hoofdpersonen niet ouder worden en de wereld niet veranderen. Het mooiste voorbeeld hiervan vind ik Arendsoog. Die leeft na vijftig avonturen (waarbij uit de verhalen blijkt dat er soms een jaar tussen het ene en het andere avontuur zit) nog steeds in het Wilde Westen met telegraaflijnen als enige communicatiemiddel. De tijd stond even stil, als het ware.
2. Je volgt het natuurlijke verloop van de tijd. De personen worden ouder in een veranderende wereld.
Nu blijkt Willy van der Heide (en met hem zijn opvolger Peter de Zwaan) een derde variant uitgevonden heeft!
3. De personen worden niet ouder, maar de wereld veranderd wel. Deze variant is wel de meest absurde. Zie BE 33-34-35, waarin de auto’s voor kenners ineens uit de jaren ’70 blijken te komen. Zie BE 36, waarin de Bee Gees genoemd worden. (De Bee Gees zijn bekend geworden in 1967, ik heb het even opgezocht.) Zie BE 43, waarin we ineens in de jaren ’90 aangeland blijken te zijn. Bovendien blijkt dus de wereld nogal snel te veranderen. Vooral tussen BE 32 en 33.

…bereik je nooit een kwartje.

Ach, waarom mochten onze drie helden niet ouder worden? Waarom moesten zij verdoemd zijn om eeuwig jong te blijven? In het begin van de serie werden ze wel ouder .Op een gegeven moment haalden zij hun HBS-diploma. Voorwaar een stap in de richting van de volwassen wereld. Waarom zijn zij niet ouder geworden en hebben zij niet een baan gekregen, bijvoorbeeld als spion bij een geheime dienst. Het was er een goede tijd voor. Wellicht hadden ze in het Berlijn van 1961 nog nuttig werk kunnen doen, bijvoorbeeld als postduiven tussen Chroesjtjov en Kennedy. Ze werkten trouwens al voor een geheime organisatie in BE 32.

 

(Dit artikel heb ik in 1998 geschreven voor de Bob Evers-mailinglist.)

Advertenties

From → Kunst

Geef een reactie

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: