Skip to content

Is gezond verstand in regels te vangen?

11 april 2015

De ondertitel van mijn blog luidt “over consequenties van logica”. Ik denk daarbij aan systemen van regels en ben geïnteresseerd in de manier waarop systemen die volgens regels werken, verschillen van de manier waarop mensen de dingen doen. Twee hoofdonderwerpen heb ik tot nu toe. Eén: de artificiële intelligentie (AI), hoe kunnen we menselijke intelligentie nabouwen? Twee: regelgeving in de maatschappij. De overeenkomst tussen deze twee onderwerpen is dat we kunnen constateren dat de gebruikte regels vaak niet het resultaat hebben dat we zouden willen. Intelligente computers doen nog steeds domme dingen en regelgeving in de maatschappij heeft consequenties die we menselijkerwijs niet logisch vinden. De logica van het gezond verstand komt niet overeen met de logica van een automaat.

 

De afgelopen maand vielen mij twee onderwerpen in het nieuws op die op het eerste gezicht niets met elkaar te maken hebben. Alexander Klöpping zat in De Wereld Draait Door en vertelde daar over de zelfrijdende auto. Die doet het heel behoorlijk, maar er was een probleem toen de auto geconfronteerd werd met een vrouw die met een bezem eenden wegjoeg. Gelukkig stopte hij toch, maar men had dit nog niet ingeprogrammeerd. Dat geeft aan hoe ingewikkeld het is, aldus Klöpping, je moet alles er in programmeren. Dit geeft meteen de essentie van de AI aan: de computer kan niet omgaan met nieuwe dingen. Hoe meer mogelijke situaties je er in stopt, hoe minder dat gaat opvallen, maar fundamenteel blijft het probleem bestaan. Uiteindelijk krijgen we een auto die minder vaak de fout in gaat dan een mens, maar als hij het fout doet dan is het waarschijnlijk in een situatie waarmee een mens geen enkele moeite zou hebben. Een mens heeft geen enkele moeite om auto te rijden in een onbekend gebied waar hij geen kaart van heeft, zonder dat hij door middel van een GPS op de hoogte gehouden wordt waar hij zich bevindt en als hij verrast wordt door een volkomen nieuwe situatie, dan zal hij adequaat reageren.
Het andere onderwerp ging over huisarts Tromp in Tuitjenhorn, die zelfmoord gepleegd had na de consternatie over een gepleegde euthanasie. Hierover verscheen onlangs het onderzoeksrapport van de commissie Bleichrodt. De commisie concludeerde dat de Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ) en het Openbaar Ministerie (OM) volgens de procedures hebben gehandeld. Een woordvoerder van van de Landelijke Huisartsen Vereniging (LHV) merkte hierover in Nieuwsuur op dat het vreemd is dat er aan de ene kant gesteld wordt dat er geen fouten zijn gemaakt en dat er tegelijkertijd veel aanbevelingen worden gedaan voor verbetering. Dat is inderdaad vreemd want het betekent dat mensen of instanties niet verantwoordelijk gehouden worden voor het resultaat, maar alleen verantwoordelijk gehouden worden voor het volgen van de regels. Volgens mij heeft men de huisarts vanaf het begin behandeld als een vluchtgevaardelijke beroepscrimineel en heeft men daardoor deze zelfmoord veroorzaakt. (Zoals naar de inspectie gaan zonder eerst met de huisarts te overleggen, een inval in het midden van de nacht met aansluitend verhoor.)
De overeenkomst met de zelfrijdende auto is dat men de regels perfectioneert en daar alle heil van verwacht. De maatschappij wordt steeds meer beheerst door regels. Een consequentie daarvan is dat niemand verantwoordelijk is voor de uitwassen die regels met zich mee brengen. We zouden willen dat de maatschappij met al haar regels garant staat voor juiste beslissingen en rechtvaardigheid, maar de AI leert ons dat dat nooit zal lukken. We willen menselijke beslissingen, maar juist dat kunnen we niet in regels vastleggen, omdat we niet weten hoe mensen dat doen. Instrospectief weten we dat misschien wel, maar we kunnen het niet formaliseren. Juist bij regelgeving die door mensen uitgevoerd moet worden bestaat de mogelijkheid om dat niet als een automaat te doen, maar met gezond verstand.

Advertenties

From → Bureaucratie

Geef een reactie

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: