Skip to content

Vreemde grensgevallen in formele regels

9 december 2014

Wetten en regels vertonen overeenkomsten met computerprogramma’s. Beiden zijn opgebouwd volgens formele regels. Uit de artificiële intelligentie weten we dat formele regels hun beperkingen hebben. Intelligente systemen werken alleen binnen een vastgesteld domein. Alle situaties moeten door de programmeur voorzien zijn, als variaties op bekende gevallen. Met echt nieuwe situaties kunnen systemen niet omgaan. Zie argumententheorie.
Ook zo’n beperking van formele regels is, dat ze gevolgen hebben die wij als mens niet logisch vinden. Dat zien we bij het gebruiken van computerprogramma’s en dat soort “onlogische” gevolgen zien we ook in wet- en regelgeving. Zie mijn column Fraude en bureaucratie in de sociale zekerheid op managementsite.nl.

Waarom een laag BTW-tarief op konijnevoer en een hoog op caviavoer?
De wetgever vond het “logisch” om een laag BTW-tarief in te stellen voor producten die in de eerste levensbehoefte voorzien. Omdat een konijn wordt gezien als consumptiegoed en een cavia niet ontstaat dit verschil, terwijl de verschillen tussen de beide voersoorten miniem zijn. (Je kunt een cavia konijnevoer voeren, mits je hem er vitamine C bijvoert, want dat maken cavia’s niet zelf aan.) Dit is een consequentie die wij als vreemd en onlogisch ervaren. Men had ook kunnen kiezen voor twee soorten konijnevoer, een hoog-BTW-voer voor huisdierkonijnen en een laag-BTW-voer voor consumptiekonijnen. Maar ook dat is een consequentie die wij vreemd en onlogisch zouden vinden. Het zou bovendien een keten aan nieuwe consequenties opleveren, bijvoorbeeld hoe je beide voersoorten uit elkaar moet houden.

De regels zijn op het eerste gezicht logisch en redelijk. Het zijn de grensgevallen die vreemd aandoen. De gevallen die in de ene categorie zitten, maar bijna in de andere categorie thuishoren. De vraag die dit oproept is een heel fundamentele. Is het mogelijk om formele regels te maken zonder dit soort van ongerijmdheden? Zonder eigenaardige grensgevallen? Of is het inherent aan regelgeving dat je vreemde grensgevallen creëert?

Advertenties

From → Bureaucratie

Geef een reactie

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: